Θανάσης Καράβατος
Ομότιμος Καθηγητής Ψυχιατρικής του ΑΠΘ

σύναψις 65 [2022 – τόμος 18]

Τιμώντας μια εν δυνάμει ενεργό απουσία

Δυστυχώς, αυτό τον καιρό, δεν μπορώ να παραβρεθώ στο Συνέδριό μας και το στρογγυλό σας τραπέζι. Ένιωσα όμως την ανάγκη να σας αποστείλω το ακόλουθο μικρό κείμενο για την πρόωρη απώλεια της αγαπημένης μας Ζωής Νασίκα-Νηματούδη για την οποία ταιριάζουν οι ακόλουθοι στίχοι της Κικής Δημουλά:

Ο ήλιος σαν επειγόντως να εκλήθη από τη Δύση
αφήνοντας ημιτελές το δειλινό…
Κική Δημουλά. «Γεγονότα», συλλογή Ερήμην, 1958

Είναι βέβαιο πως η σημερινή συνεδρία αποκλίνει από τα ειωθότα. Tις τιμητικές δηλαδή αναμνήσεις που αναφέρονται στον βίο και το έργο συναδέλφων που ολοκλήρωσαν το έργο τους και, με την ευκαιρία, προβάλλεται η προσφορά τους. Σήμερα, η μνήμη αφορμάται από την αιφνίδια διακοπή της εν εξελίξει λίαν καρποφόρου επιστημονικής πορείας της Ζωής Νασίκα-Νηματούδη, που καταλείπει μια εν δυνάμει παρακαταθήκη για να συνεχίζει και να επεκτείνει το πολυεπίπεδο κλινικό της έργο ως Διευθύντριας στο Α΄ Τμήμα Βραχείας Νοσηλείας του ΨΝΘ, αλλά και στον ευρύτερο χώρο της ψυχιατρικής θεωρίας και πράξης.

Ήταν ξεχωριστή ως μαθήτρια και φοιτήτρια η Ζωή. Τη γνώρισα ως ειδικευόμενη στην Α΄ Πανεπιστημιακή Ψυχιατρική Κλινική, όπου υπηρετούσα από πολλών ετών. Είχα έτσι την ευκαιρία να διαπιστώσω την ευρύτητα των ιατρικών της γνώσεων, αλλά και την εξοικείωσή της σε παράπλευρους επιστημονικούς και επιστημολογικούς χώρους που κοσμούσαν τον ευρύτατο ψυχιατρικό εξοπλισμό που άρχιζε να κατακτά. Όπως άλλωστε και την ευρύτερη πνευματική της καλλιέργεια. Όχι μόνο χάρη στη φιλομάθεια, την άριστη γλωσσομάθειά της (αγγλικά, γαλλικά) αλλά και στα ενδιαφέροντά της για την Τέχνη και τη Λογοτεχνία. Κυρίως, θα έλεγα, χάρη στο μεράκι της, πρώτα για διευρυμένες σπουδές, κατόπιν για πολυεπίπεδη κλινική πράξη. Το μεράκι, ένα μάλλον αγνοούμενο, δυστυχώς, επιστημονικό «προσόν».

ΑΥΤΟ ΗΤΑΝ Η ΖΩΗ.

«Εκδήλωσε» το πρώτο της μεράκι ως υπότροφος του ΙΚΥ (σε ψυχιατρικά τμήματα της Ιατρικής Σχολής του Cambridge φθινόπωρο 1999/Φεβρουάριος 2004). «Άσκησε» το δεύτερο μεράκι, μετά την επιστροφή της στην Ελλάδα, επιλέγοντας να ενταχθεί στον ψυχιατρικό κλάδο του ΕΣΥ, αφού προηγουμένως είχε εργαστεί για λίγο ως Επιστημονική Συνεργάτης στην Α΄ Ψυχιατρική Κλινική του ΑΠΘ. Αρχικά θήτευσε ως Επιμελήτρια στην Ψυχιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και το νοσηλευτικό-θεραπευτικό της έργο θα αναπτυχθεί περαιτέρω στο ΨΝΘ (επιμελήτρια Α΄ και Β΄, ακολούθως δε Διευθύντρια στο Α΄ Τμήμα Βραχείας Νοσηλείας). Συνολικά 24 χρόνια κλινικού έργου που συνδυαζόταν με παράλληλο εκπαιδευτικό. Με στέρεη γνώση της ψυχοπαθολογίας και, φυσικά, το σχετικό της αντίκρισμα στις θεραπευτικές της πρακτικές, την ιδιαίτερη κυρίως σημασία που έδινε στη θεραπευτική σχέση με τον πάσχοντα άνθρωπο, ένας βασικός άξονας της ψυχιατρικής, ιδιαίτερα σήμερα. Όσοι τη γνωρίσαμε από κοντά, νιώθουμε την απώλεια και κρατάμε στο νου μας την προσφορά της, προσφορά στους ασθενείς της και παρακαταθήκη για τους νέους συναδέλφους που ακολουθούν.